Vluchtheuvels voor Zomertortels
Het project
Dit project vertaalt het theoretische beschermingsconcept voor de Zomertortel (Streptopelia turtur) naar een concrete, landschappelijke uitvoering op 4 (3 nieuwe + 1 bestaande) strategische locaties in het Meetjesland. De Zomertortel is een indicatorsoort voor een gezond, kleinschalig landbouwlandschap, waar de combinatie van voedsel, water en veilige nestplaatsen binnen een straal van 300 meter gegarandeerd is. 1 locatie (in Assenede) wordt gebruikt als referentie-situatie en als controle-gebied (er is de dato al een gedeeltelijke opstelling). Na verder onderzoek en exploratie van goede extra locaties en contacten met landbouwers in samenwerking met VLM (aanwezigheid struweel en open water nabij akkers...) worden 3 nieuwe locaties 'geopend'. Naast een voederplaats, zoals beschreven in het SBP, wordt hier ook de aanwezigheid gestimuleerd door tape-luring. De soort reageert zeer sterk op aanwezigheid van al andere soortgenoten (opgemerkt door zangposten) om zo geschikte gebieden bijkomend te koloniseren. Het succes daarvan wordt dan weer gemonitored met Audiomoths. Eco Sea Port werkt bewust samen met een aantal Partners met steeds een sterke eigen expertise.
Kernactiviteiten
1. Voedselzekerheid: In samenwerking met lokale landbouwers wordt viermaal minstens 0,1 ha Serradelle ingezaaid en overjarig beheerd. Dat levert het noodzakelijke staande zaad waar de soort afhankelijk van is. Bovendien zorgt deze teelt doorheen de winter voor het terug bloten van de grond zodat haar en andere zaden bereikbaar zijn voor zomertortels en andere akkervogels tijdens het begin van het broedseizoen.
2. Waterbeschikbaarheid: Herstel of aanleg van drinkplaatsen (poelen of zacht glooiende grachtoevers) cruciaal voor de vertering van zaden op 2/3 locaties in samenwerking met RLML.
3. Broedhabitat: Vrijwilligers voeren hakhoutbeheer uit om zonbeschenen braam- en struweelstructuren te creëren, ondersteund door - wanneer relevant - de expertise van de 'Goed Geknot'-werking.
4. Monitoring & Innovatie: We zetten moderne technologie in zoals Audio-moths (geluidscapsules) en Tape-luring om de aanwezigheid te monitoren en vogels naar veilige gebieden te gidsen. Dit microproject fungeert als een 'Vluchtheuvel' in het landschap en verbindt natuurdoelen direct met landbouwpraktijken en burgerparticipatie.
5. Delen van lering en participatie: op 3 momenten in het traject is er een terreinexploratie voor inwoners en geïnteresseerden.
De Partners van dit project zijn: INBO, Agentschap Natuur & Bos, Regio Landschap Meetjesland en Leievallei, VLM, Natuurpunt Vogelwerkgroep Gent+. Hieronder kan u de voortgang volgen op hoofdlijnen.
Juni 2026
Verkenningen van de referentielocatie Braakandijk om vertrouwd te raken van kritische succesfactoren voor uitbreidingen naar nieuwe locaties.
1 juli 2026
Verkenning potentiële locatie door Eco Sea Port samen met Agentschap Natuur & Bos. Eerste analyse is positief: alles wijst er op dat hier mogelijkheden zijn om een uitvoeringsplan voor te bereiden.
- L-vormig perceel werd in 2025 ingezaaid met eikels behalve een strook van 15 à 20m aan de zuidrand. In het westelijk deel van die zuidrand komt er een strooiplaats/voederplaats. Die voederplaats wordt deze zomer voorbereid. De doelstelling is per 1/4/27 echt te starten.
- De poel, iets ten noordwesten van deze percelen, wordt bekeken in functie van het open maken van de oever als functionele drinkplaats (na verder overleg).
Algemene beschouwing hele site.
- In principe kansrijk voor zomertortel door mix van akkers/weilanden met jonge aanplanten.
- Aandachtspunt: open grond behouden (2 à 3 % in 'homerange') is lastig door extensief beheer en productiviteit vegetatie op voormalige landbouwgronden.
- In combinatie met voederplaats (strooien en Serradelle) is potentie hoog.
- Komende jaren wellicht nog meer kansen.
- Vooral de herinrichting van de Kale schept mogelijkheden: drinkplaats, open grond en jonge houtige elementen binnen 300 meter van elkaar.
2 september 2026
Goed nieuws! Na werk van Ward De Groote van VLM is de eerste locatie (werknaam "Vurstjen") nu definitief. Er is tevens een akkoord met een landbouwer die het initiatief ondersteunt en de seradelle zal inzaaien. Dat gebeurt op een oppervlakte van > 0,1ha. Wij gaan uit van 4kg seradelle zaad. Er wordt verder geanalyseerd wat de optimale perceelstukken zijn.
2 september 2026
Goed nieuws! Ook de tweede locatie (werknaam "Houtland") ligt nu definitief vast - na initiatief van Ward De Groote van VLM - en er is tevens een akkoord met een landbouwer die het initiatief ondersteunt en de seradelle zal inzaaien. Dat gebeurt op een oppervlakte van > 0,1ha. Wij gaan uit van 4kg seradelle zaad. Samen met RLML en de landbouwer wordt nu gekeken naar de meest ideale locatie.
Eind October 2026
Stand van zaken:
1. Voedselzekerheid (serradelle)
Twee percelen zijn ingezaaid met serradelle, elk >10 are:
Braakmandijk (Kapellepolder)
Houtkantstraat (Assenede)
Twee extra percelen op ANB-gronden volgen rond maart 2027, telkens met minstens 10 are:
Overdam (Belzele)
Noord-Koppelingsgebied (Doornzele)
De afspraken met de landbouwers die deze ANB-percelen gebruiken, zijn in opmaak. Met vier percelen van minstens 0,1 ha haalt het project de indicator van 0,3 ha ruim.
2. Waterbeschikbaarheid (poelen)
RLML neemt de aanleg van poelen voor zijn rekening. Locaties en timing liggen de dato nog niet vast. DE dato wordt dit bekeken of er een noodzaak is en er geen andere watervoorzieningen zijn (zoals bij voorbeeld waterlopen).
3. Voederplaatsen en broedhabitat
De voederplaatsen worden minimaal om veertien dagen aangevuld met een halve kilo voedermengsel. In principe is de regel voor het project dat dit wekelijks gedaan, uitzonderingen niet te na gesproken. Kapellepolder is volledig operationeel. Houtkantstraat start in het voorjaar van 2027. Overdam en Noord-Koppelingsgebied zijn 'in plan' om nog in te richten. Het hakhoutbeheer voor broedhabitat is nog niet gestart. Dat gebeurt best in de winter, buiten het broedseizoen.
4. Monitoring en innovatie
De zendering in de Kapellepolder met INBO is goed verlopen. In het voorjaar van 2027 volgt een tweede ronde. AudioMoths en Tape-Luring worden ingezet bij de start van het broedseizoen 2027 op de nieuwe locaties, in samenwerking met de Vogelwerkgroep Gent+.
5. Kennisdeling en participatie
De webpagina “Vluchtheuvels voor Zomertortels” staat online. Voor april 2027 is een terreinwandeling gepland, waarop we aan een breder publiek zullen tonen wat het project doet.
